De kwaal van 2011: Twitterverslaving

In het tijdschrift Grazia kwam ik een artikel tegen over wat zij de kwaal van 2011 noemen: Twitterverslaving. In het artikel staan enkele voorbeelden van de verslaving, kenmerken waarom we eraan verslaafd raken en de visie hierop van hoogleraren en deskundigen.
Was het wel een goede zet van de mensen van het vak Sociale Media om ons verplicht een twitteraccount aan te laten maken, of levert dit straks voor de helft van ons een twitterverslaving op?
Het gehele artikel is hieronder geplaatst.

DE KWAAL VAN 2011: TWITTERVERSLAVING

Twitter heeft in vijf jaar tijd de wereld veroverd. We berichten dat er een enge vent rondloopt in het Vondelpark, maar ook dat Estelle Gullit een nieuw slipje heeft gekocht. Zijn we verslaafd aan tweets?

Art director Merel Schutte staat ermee op en gaat ermee naar bed. Met haar vriend natuurlijk, maar misschien nog wel meer met Twitter. Om haar vele volgers van minuut tot minuut op de hoogte te houden van haar diepste zielenroerselen, wordt ze in haar natuurlijke leefmilieu – de chique terrassen van Amsterdam-Zuid – eigenlijk alleen nog multitaskend waargenomen. Terwijl een goede vriend zijn hart bij haar uitstort over zijn op knappen staande relatie, kijkt Merel om de vijf seconden onder tafel op haar Blackberry. Ze lijkt ook niet echt te luisteren als haar gesprekspartner met oprechte belangstelling informeert hoe ze het zelf maakt. Het maakt geen sympathieke indruk. “Ik weet het”, roept Schutte, als ze er voorzichtig op wordt aangesproken. “Het is zo onbeschoft. O, ik ben vre-se-lijk. Maar ik kan niet anders. Ik móét twitteren. Mijn gedachten dwalen telkens af naar mijn mobiel. Nee, het is nog erger, mijn duim dwaalt af. Soms merk ik tijdens een belangrijke vergadering ineens dat de duim weer berichtjes aan het rondsturen is. Net of ik even wakker wordt uit mijn twittercoma.” Het is heel goed mogelijk dat Merel Schutte er niets aan kan doen dat ze zo vaak een onbeleefde indruk maakt. ‘Compulsief twitteren’, het dwangmatig versturen van tweets, is volgens Amerikaans onderzoek hard op weg een maatschappelijk probleem te worden. Zo groot dat er zelfs Twitteraars Anonimous-groepen zijn, voor mensen die hun eigenlijke leven beginnen te verwaarlozen of die twitter als een uitweg zien voor een als zinloos ervaren bestaan. Cijfers over het aantal twitterverslaafden in Nederland zijn er (nog) niet.

Genotsknop
De Amerikaanse internet- en twitterverslavingsdeskundige Kimberly Young noemt twitteren ‘in potentie buitensporig verslavend.’ “Het gaat meestal om het bevechten van status, om het laten zien hoe slim, gevat en weldenkend je bent. Dat is een krachtige, evolutionair bepaalde drang. Individuen met veel sociale status krijgen veel nageslacht en leven langer. Scoren door middel van een gevatte tweet geeft een ongeëvenaarde beloning. Twitter biedt de mogelijkheid jezelf ongelimiteerd kenbaar te maken: ‘Hallo, hier ben ik’ in het kwadraat. Dat kan problematisch worden.” Kan die zucht om gezien te worden daadwerkelijk leiden tot disfunctioneel gedrag? “Beslist”, zegt Young en verwijst naar een beroemd experiment. “Zet ratten in een kooi met twee knoppen. De ene verschaft toegang tot voedsel, de anderen activeert electroden in het genotsgedeelte van het brein, het deel dat bij mensen oplicht als ze in een groep iets belangrijks of geestigs zeggen. Als je de beestjes hun gang laat gaan, verhongeren ze. Ze drukken de hele dag door op die genotsknop en zijn bereid hun voeding daarvoor op te geven. Bij dwangmatige twitteraars gebeurt precies hetzelfde. Ze willen alleen nog maar leuke tweets versturen, ofwel op hun dopamineknop drukken. Het probleem is dat dat ook kan. Je ziet mensen als bezetenen om de paar minuten met hun duim over hun Blackberry roetsjen. Echt precies hetzelfde als in het beloningsexperiment met de ratten. Sommigen verwaarlozen door dit gedrag zichzelf en hun omgeving.”
Een snelle analyse leert dat heel wat twitteraars inderdaad voortdurend reageren, met korte pauzes voor lunch, avondeten en journaal. Een deel van deze kletskousen reageert duidelijk in de tijd van de baas. Toch willen de meeste twitteraars niets weten van het begrip twitterverslaving. “Twitteren tilt mensen boven zichzelf uit”, zegt twitteraar Judith Boon. “Zodra je een tweet stuurt, word je deel van een collectief bewustzijn. Bij het twitteren kom je al snel in een toestand van flow, want je ziet direct resultaat en krijgt snel feedback. Je werkt aan en blijft nauw betrokken bij je community. Dat hebben mensen door alle tijden heen gedaan. Eerst kletsen we met elkaar rond de dorpspomp, nu sturen we tweets.’

Balans
“Twitteraars zijn beslist geen sociale dombo’s,” relativeert ook Dr. Robert O’Leary, hoogleraar sociologie aan de Universiteit van Aberdeen en gespecialiseerd in de psychologie van het gebruik van sociale media. “Twittercommunicatie is geen surrogaat voor ‘echte’ contacten, zoals rond de borreltafel wel wordt beweerd. Deze applicatie trekt mensen aan die in het fysieke leven ook al gemakkelijk communiceren. Ze gebruiken het om korte, maar vaak zinnige boodschappen uit te wisselen en soms zelfs om zich geestelijk te verrijken. Natuurlijk, ook dit kán ontaarden in een verslaving, maar als dat gebeurt, is het meestal tijdelijk. We hebben er een wereld bij gekregen. Die wereld is niet inferieur en biedt veel mogelijkheden. Het sleutelwoord is balans.”
Judith Boon knikt instemmend. “Het is enigszins denigrerend om te spreken van ‘virtuele’ sociale contacten, die niet volwaardig kunnen zijn. Een ouderwets telegram op papier dat door een bode wordt bezorgd heeft geen meerwaarde boven een correspondentie via Twitter. Toch menen sommigen dat alleen zo’n ouderwetse correspondentie kan leiden tot een hechte band en wederzijdse waardering. Mailen, chatten en twitteren worden afgedaan als een goedkoop en nietszeggend surrogaat.” Maar hoe zit het met die balans? Elaine Duncan, psychologe aan de Glasgow Caledonian University, toonde onlangs aan dat mensen die heel actief twitteren moeite hebben de twee werelden van elkaar te scheiden en dat dat tot gezondheidsproblemen kan leiden. Ze ontdekte dat twitteraars veel vaker last hebben van hoofdpijn, slapeloosheid, maagklachten en ‘het gevoel in sociaal opzicht tekort te schieten’. “We hadden eigenlijk verwacht dat twitteraars gezonder zijn, vanuit het idee dat je zaken makkelijker verwerkt als je ze snel uit. Tot onze verbazing ben je het beste af als je niks twittert en niet op andere twitteraars reageert. Mensen die aan de lopende band over hun problemen of een sterke interesse berichten, worden steeds in hun overtuigingen bevestigd, omdat de leden van een community elkaar niet graag tegenspreken. Daardoor ontstaan gemakkelijk valse denkbeelden en zelfs obsessies. Je bent waarschijnlijk het beste af als je helemaal niets schrijft.”
Kees Jansen, een webdesigner die tot voor kort ‘elke scheet’ twitterde, geeft toe dat de voortdurende beschikbaarheid van twittervrienden een valkuil kan zijn. Vrienden op twitter vormen gemakkelijk ‘valse concurrentie’ voor de contacten in het echte leven, ontdekte hij. “Het contrast tussen mijn twitterwerkelijkheid, met alle goede vrienden en vriendinnen, en mij niet-virtuele bestaan was groot,” stelt hij. Zijn omgeving wees hem er wat hem, betreft terecht op dat hij zijn twittervrienden idealiseerde. “Ik zag mij directe omgeving door een overdreven zwarte en de virtualiteit door een overdreven zonnige bril. Nu zoek ik naar de juiste balans. Een beetje van dit en een beetje van dat.”
Socioloog O’Leary: “Dat is de normale gang van zaken. Mensen ontdekken de buzz van een community, gaan daar een tijdje in op en vinden vervolgens een compromis. De frequentie waarmee iemand twittert is geen maat voor maatschappelijk disfunctioneren. Een celebrity die om de tien minuten een tweet verstuurt, hoeft daardoor beslist niet minder productief te zijn. Ze doet het gewoon tussen de bedrijven door. Daar is niets zakelijks aan. En ook al lijkt ze dan misschien vaak afgeleid, ze hoort heus wel wat haar vrienden tegen haar zeggen.”

Advertisements

One Comment on “De kwaal van 2011: Twitterverslaving”

  1. kevin8rbrg says:

    Haha hoe meer ik over facebook en twitter lees hoe minder ik er eigenlijk mee bezig wil zijn haha.Als het zo doorgaat kan de wereld nog weleens heel onpersoonlijk worden


Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s